TP.HCM thử nghiệm 6G trong năm nay: 5G có bị “lỗi thời” quá sớm?
5G vẫn đang được các nhà mạng mở rộng vùng phủ sóng, nhưng TP.HCM đã bắt đầu tính đến bước tiếp theo khi đặt mục tiêu nghiên cứu, phát triển và thí điểm công nghệ 6G tại một số khu vực trong năm 2026. Thông tin này nhanh chóng thu hút sự chú ý, bởi 5G ở Việt Nam vẫn còn khá mới nếu xét trên hành trình phổ cập đến người dùng.
Vậy việc TP.HCM chuẩn bị thử nghiệm 6G có đồng nghĩa với việc 5G sắp bị thay thế? Thực tế không phải vậy. 6G hiện vẫn đang trong quá trình nghiên cứu và chuẩn hóa trên phạm vi quốc tế, còn 5G sẽ tiếp tục là nền tảng kết nối quan trọng trong nhiều năm tới.
TP.HCM vừa mở rộng 5G, vừa chuẩn bị cho 6G
Theo kế hoạch thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW trong năm 2026, TP.HCM đặt mục tiêu hoàn thiện hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu và an ninh mạng. Thành phố phấn đấu đưa tỷ lệ phủ sóng 5G lên 95% dân số, đồng thời hướng tới 100% tại các khu đô thị lớn, khu khoa học công nghệ, khu công nghiệp, khu công nghệ cao, cảng biển, sân bay và trung tâm logistics.
Đáng chú ý, kế hoạch cũng đề cập việc nghiên cứu, phát triển và thí điểm công nghệ 6G tại một số khu vực trên địa bàn. Sau đó, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM đã đề nghị Viettel, VNPT và MobiFone cùng nghiên cứu, phát triển 6G và phối hợp triển khai thí điểm tại một khu vực trong thành phố.
Cách tiếp cận này cho thấy TP.HCM đang đi theo hướng chuẩn bị sớm cho công nghệ mới, thay vì chờ đến khi 6G trở thành công nghệ thương mại phổ biến mới bắt đầu nghiên cứu. Đây cũng là cách nhiều công nghệ viễn thông được đưa vào thực tế: thử nghiệm ở phạm vi nhỏ trước khi tính đến việc mở rộng.
Điều quan trọng là cụm từ "thí điểm 6G" không nên được hiểu thành việc người dùng tại TP.HCM sắp có thể mua điện thoại 6G và sử dụng mạng mới thay cho 5G. Đây chủ yếu là bước nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ và chuẩn bị cho những yêu cầu của mạng di động thế hệ tiếp theo.
6G thực chất đang ở giai đoạn nào?
6G là tên gọi phổ biến của thế hệ mạng di động tiếp theo 5G. Trong các tài liệu của Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU), công nghệ này được gọi là IMT-2030.
Khác với cách hình dung rằng 6G đã hoàn thiện và chỉ còn chờ được triển khai, quá trình chuẩn hóa công nghệ này vẫn đang diễn ra. ITU đã xây dựng khung phát triển IMT-2030 và trong năm 2026 tiếp tục hoàn thiện các yêu cầu kỹ thuật cũng như phương pháp đánh giá những công nghệ có thể trở thành nền tảng cho 6G.
Nói cách khác, 6G hiện vẫn là một cuộc đua nghiên cứu và chuẩn hóa trên toàn cầu. Các nhà mạng, hãng thiết bị, trường đại học và tổ chức tiêu chuẩn đang thử nghiệm nhiều hướng công nghệ khác nhau trước khi những tiêu chuẩn cuối cùng được hoàn thiện.
Vì thế, những con số thường xuất hiện trên Internet như tốc độ hàng trăm Gbps hay thậm chí mức TB/giây nên được hiểu là các mục tiêu hoặc kết quả trong điều kiện nghiên cứu nhất định, chứ không phải tốc độ mà người dùng có thể kỳ vọng khi 6G chính thức xuất hiện.
6G có gì khác so với 5G?
Nhìn đơn giản, 6G sẽ không chỉ là câu chuyện "nhanh hơn 5G". Các nghiên cứu về IMT-2030 đang hướng tới một hệ thống có khả năng kết hợp kết nối tốc độ cao với trí tuệ nhân tạo, cảm biến, định vị chính xác và nhiều hình thức tương tác mới.
1. Không chỉ tập trung vào tốc độ
Tốc độ truyền dữ liệu chắc chắn vẫn là một mục tiêu quan trọng, nhưng 6G được kỳ vọng cải thiện nhiều khía cạnh khác của mạng. Trong đó có độ trễ, độ tin cậy, khả năng phủ sóng, hiệu quả năng lượng và khả năng kết hợp giữa truyền thông với cảm biến.
ITU hiện đưa ra nhiều kịch bản sử dụng cho IMT-2030, chẳng hạn như giao tiếp nhập vai, kết nối độ tin cậy cao và độ trễ thấp, kết nối số lượng lớn thiết bị, kết nối ở mọi nơi, AI kết hợp với truyền thông và tích hợp cảm biến với liên lạc.
2. 6G không phải mạng chỉ dành cho doanh nghiệp hay quân sự
Một số mô tả trên Internet thường chia khá rạch ròi rằng 5G dành cho người dùng phổ thông còn 6G dành cho công nghiệp hoặc quân sự. Cách hiểu này không chính xác.
Ngay từ định hướng hiện nay, 6G được nghiên cứu cho nhiều nhóm ứng dụng khác nhau. Từ y tế, giáo dục, nông nghiệp và kết nối ở những khu vực khó tiếp cận cho đến nhà máy thông minh, thế giới ảo, hệ thống cảm biến và các ứng dụng cần độ trễ thấp.
Trong khi đó, 5G cũng đã được thiết kế cho nhiều bài toán công nghiệp, IoT và tự động hóa chứ không chỉ phục vụ việc xem video hay lướt mạng trên điện thoại.
3. Tần số cao có thể mở ra tốc độ lớn hơn nhưng cũng có giới hạn
6G được nghiên cứu trên nhiều dải tần khác nhau, trong đó có cả những vùng tần số cao hơn 100 GHz. Đây là một trong những hướng được quan tâm vì có thể mở ra băng thông rất lớn.
Tuy nhiên, tần số càng cao không đồng nghĩa với việc mạng sẽ tự động tốt hơn ở mọi tình huống. Sóng ở tần số cao thường gặp nhiều thách thức hơn về phạm vi phủ sóng, khả năng xuyên vật cản và yêu cầu đối với thiết bị, anten cũng như hạ tầng mạng.
Do đó, 6G nhiều khả năng sẽ không đơn giản là "đẩy tần số lên thật cao rồi đạt tốc độ cực lớn". Đây là một bài toán tổng hợp giữa phổ tần, anten, xử lý tín hiệu, AI, hạ tầng mạng và nhiều công nghệ khác.
Vậy 5G có bị 6G thay thế sớm?
Khả năng này gần như không phải vấn đề trong vài năm tới. Sự xuất hiện của một thế hệ mạng mới không có nghĩa thế hệ trước lập tức biến mất.
4G vẫn đang được sử dụng rộng rãi dù 5G đã được thương mại hóa ở nhiều quốc gia. Tương tự, 5G sẽ còn tiếp tục được mở rộng và nâng cấp trong thời gian 6G được nghiên cứu, chuẩn hóa và thử nghiệm.
Thậm chí, 5G và 6G có thể tồn tại song song trong một thời gian dài. Các nhà mạng cần nhiều năm để xây dựng hạ tầng, thiết bị đầu cuối và hệ sinh thái dịch vụ trước khi một công nghệ mới có thể đạt quy mô phổ biến.
Với người dùng hiện tại, việc TP.HCM bắt đầu thử nghiệm 6G cũng không tạo ra lý do thực tế nào để phải chờ đợi thay vì sử dụng 5G. Nếu điện thoại đã hỗ trợ 5G và khu vực đang có vùng phủ phù hợp, 5G vẫn là lựa chọn hoàn toàn hợp lý.
Khi nào 6G có thể đến tay người dùng?
Mốc năm 2030 thường được nhắc đến khi nói về thế hệ mạng di động tiếp theo. Đây cũng là lý do ITU sử dụng tên gọi IMT-2030 cho 6G. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa thời điểm các tiêu chuẩn và công nghệ được hoàn thiện với thời điểm một mạng 6G thương mại xuất hiện rộng rãi trên thị trường.
Con đường từ thử nghiệm công nghệ đến mạng thương mại còn phụ thuộc vào quá trình chuẩn hóa, phân bổ phổ tần, thiết bị mạng, điện thoại hỗ trợ 6G, chi phí đầu tư và nhu cầu thực tế của thị trường.
Vì vậy, việc TP.HCM nghiên cứu và thí điểm 6G trong năm 2026 nên được nhìn nhận như một bước chuẩn bị sớm. Thành phố đang thử nghiệm những công nghệ có thể trở thành một phần của hạ tầng viễn thông tương lai, chứ chưa phải chuyển từ 5G sang 6G trong đời sống hàng ngày.
5G vẫn còn nhiều đất để phát triển
Điều đáng chú ý trong kế hoạch của TP.HCM là thành phố đặt mục tiêu mở rộng 5G lên 95% dân số trong khi đồng thời nghiên cứu 6G. Hai mục tiêu này thực tế không mâu thuẫn với nhau.
5G vẫn cần tiếp tục được đầu tư để phục vụ người dùng, doanh nghiệp và các hệ thống kết nối mới. Trong khi đó, việc nghiên cứu 6G từ sớm giúp các đơn vị viễn thông và công nghệ có thêm thời gian thử nghiệm, đánh giá và chuẩn bị nhân lực cũng như hạ tầng.
Nói cách khác, TP.HCM không bỏ qua 5G để chạy theo 6G. Thành phố đang làm hai việc song song: tiếp tục hoàn thiện mạng di động hiện tại và chuẩn bị cho thế hệ công nghệ tiếp theo.
Với người dùng phổ thông, 6G vẫn còn là câu chuyện của tương lai. Còn trong vài năm tới, 5G nhiều khả năng vẫn sẽ là công nghệ kết nối di động quan trọng và tiếp tục được mở rộng trước khi 6G thực sự bước vào giai đoạn thương mại hóa rộng rãi.
